:: CYSTERS - Centrum Konferencyjno-Szkoleniowe
:: CYSTERS - Centrum Konferencyjno-Szkoleniowe

HISTORIA

 

Małgorzata Pytlak

 

Dawne Opactwo Cystersów w Mironicach

 

         22 maja 1300 margrabia Albrecht III przebywając w Kłodawie nadał cysterskiemu  opatowi z Kołbacza – Dytmarowi wieś Kłodawę oraz dwór Creuesdorp wraz z włościami, celem założenia nowego opactwa „Miejsce Nieba” (Loco celi, niem. Himelstede, Himmelstädt dzisiaj Mironice.

         „Szarzy mnisi”, jak zwano cystersów, wyodrębnili się z zakonu benedyktyńskiego w 1098 roku. 

         Mironice, to niewielka wioska znajdująca się  w pobliżu Gorzowa Wlkp., w gminie Kłodawa. Położona jest nad jeziorem wśród  malowniczych  lasów, pól i łąk. Można mniemać, że ten sielski krajobraz niewiele zmienił się od czasów, gdy margrabia Albrecht III podjął decyzję o lokacji klasztoru w 1300 roku. Opactwo cysterskie w Mironicach istniało ok. 200 lat. Wraz z nadejściem reformacji doszło do kasacji klasztoru w 1539 roku. Na podstawie zachowanych dokumentów można poznać dzieje opactwa. Nie są znane opisy zabudowań klasztornych, ani też prowadzonej przez cystersów działalności misyjnej i gospodarczej. „Szarzy mnisi” przyjęli jako naczelne hasło zakonu „Ora et labora”, módl się i pracuj. Modląc się, wprowadzali nowoczesne metody uprawy roli, osuszania terenu, sadownictwo, zakładali młyny, browary. Dlatego też do pracy fizycznej zatrudniani byli konwersi.

          Udając się dzisiaj na wycieczkę do Mironic, zobaczymy pośrodku wioski   pozostałości zabudowań  folwarcznych. Bez zgody właścicieli nie będziemy mogli wejść na teren byłego klasztoru, z zabudowań którego nic się nie zachowało. Być może jedynie piwnica skryta pod nasypem ziemnym pamięta czasy cystersów, aczkolwiek bardziej prawdopodobnym jest, że powstała już po kasacji klasztoru i utworzeniu domeny państwowej. Najdłużej, bo jeszcze w latach 60 XX wieku stała jedna ze  ścian  kościoła, co prawda nie ma zgodności   czy była to ściana zachodnia czy południowa.

         W latach 1999 – 2010 Muzeum Lubuskie im. J. Dekerta w Gorzowie Wlkp. Prowadziło badania wykopaliskowe, podczas których wykonano XVII wykopów archeologicznych. Program badawczy zakładał przede wszystkim odszukanie reliktów kościoła cystersów, pochodzącego z 2. poł. XIV wieku.

          Początki były obiecujące, gdyż już w pierwszym wykopie udało się odkryć fragment dolnej części kamiennych fundamentów ściany północnej kościoła na długości 5 m oraz przylegającą doń  kamienną stopę filara przypory, a także leżącą po linii tej przypory wewnętrzną stopę filara o wymiarach 2 m x 2 m. Podczas prac w 2000 roku odsłonięto, na długości 12 m  dolną część fundamentów kamiennych ściany południowej kościoła wraz ze zniszczonymi fragmentami dwóch przypór. Odległość między obydwoma ławami jest szerokością kościoła i wynosi 18,10 m + 1,35 m, co zgadza się ze szkicem inwentaryzacyjnym budynku kościelnego z 1872 roku. W sezonie 2004, w  wykopie XIII odsłonięto kolejny zniszczony fragment kamiennej stopy filara wewnątrznawowego, układający się po linii odsłoniętej w wykopie I przypory i stopy filara.

         Podczas następnych sezonów badawczych zakładano wykopy, które miały dać odpowiedź gdzie znajdowała się ściana zachodnia kościoła (wejściowa) oraz prezbiterium.  W żadnym z nich nie zarejestrowano reliktów architektonicznych świątyni, jedynie ślady po wkopach można  interpretować jako pozostałości ław fundamentowych. Kościół w Mironicach spalił się w 1875 roku. Od momentu kasacji w XVI wieku pełnił on funkcje sakralne tylko w części prezbiterialnej, zaś  w nawie głównej funkcjonowały pomieszczenia  gospodarcze np. była tam gorzelni. Sporą część cegieł ze świątyni wykorzystano do budowy stodoły, której fundamenty odsłoniliśmy w wykopie I, w czasach współczesnych został on rozebrany niemalże do calca. W wykopie nr XVII, założonym w miejscu domniemanego prezbiterium kościoła, odkryto fragment kamiennego muru łączonego zaprawą wapienną. Mur biegł półkoliście na długości ok. 6 m. Ciekawostka jest fakt, że poziom posadowienia muru był niższy od fundamentów kościoła. Być może był to fragment starszej świątyni, istniejącej przed wybudowaniem kościoła przez cystersów.

         Oprócz reliktów ścian, przypór i stóp filarów związanych ze średniowiecznym kościołem, odsłonięto także nowożytne  obiekty architektoniczne: wspomnianą kamienno-ceglaną   ławę fundamentową stodoły  z XIX wieku na długości 20 m, fragmenty najprawdopodobniej pieca kowalskiego również nowożytnego, ceglaną studnię z drewnianą pompą datowaną wg. badań dendrochronologicznych na XVIII wiek, pozostałości pomieszczeń gospodarczych.

W efekcie badań archeologicznych na terenie dawnego opactwa cystersów w Mironicach odkryto dwadzieścia dwa pochówki szkieletowe, które znajdowały się  zarówno wewnątrz kościoła jak i poza nim. Zmarłych pogrzebano zgodnie ze średniowiecznym rytem pogrzebowym, aczkolwiek część pochówków pochodziła z okresu nowożytnego. 

         W trakcie prac badawczych zarejestrowano paleniska i jamy  z ceramiką kultury łużyckiej.    Wśród zabytków ruchomych, które pozyskano w trakcie prac wykopaliskowych oprócz ułamków ceramiki, szkieł naczyniowych i okiennych, przedmiotów metalowych, dachówek, cegieł również posadzkowych, wystąpiły, wyroby z krzemienia. Krzemienie te poddano analizie, w wyniku której zakwalifikowano je jako wyroby neolityczne (kultura pucharów lejkowatych), wykonane w warsztacie lokalnym.

         Na szczególną uwagę zasługuje odkrycie w wykopie XV denara typu Vinkenauge pochodzenia pomorskiego z XV wieku.

         Pod względem ilości  pozyskanych zabytków ruchomych, przedmioty               a raczej ich fragmenty, nie występują na stanowisku w Mironicach zbyt obficie. Wynika to z ogromnego zniszczenia stanowiska na skutek działalności człowieka. Najpierw czynności rozbiórkowe, następnie budowa dróg, wykopy pod kable wodociągowe i energetyczne doprowadziły niemalże do całkowitego unicestwienia stanowiska. Dlatego też wszelkie ślady i pozostałości zarówno po opactwie cystersów jak i po domenie państwowej mają bardzo dużą wartość poznawczą.

         Badania nad działalnością cystersów są wpisane w tematykę ogólnoeuropejską. Istnienie „Szlaku Cysterskiego” pozwala na propagowanie historii niewielkich miejscowości, na terenie których działali „szarzy mnisi”.

 

Odwiedź nas: Współpracujemy:
Facebook Twitter LRPO Stal Gorzów AZS PWSZ Gmina Kłodawa

Centrum Konferencyjno-Szkoleniowe Cysters uiszcza opłaty w ZAIKS i STOART

CopyRights © 2011 - Cysters | Designed & Created by HSolutions